Tebbet suresi, 1. ayet

Asıl adı Abdülüzzâ olan Ebu Leheb'in adının söylenmemesinin sebebi, mesajı evrensele taşımaktır. Onun izinden gidenler de onun gibi elbette kahrolacaktır.

"Parlak yüzlü" olarak yazdığımız "Ebu Leheb" tanımlaması, kimi çevirilerde, "Alev babası" veya "Alev sahibi" veya "Ateşi körükleyen" biçiminde çevrilmiş; kimilerinde ise "Ebu Leheb" olarak bırakılmıştır. Kimi yorumcular, parlak yüzünden dolayı Ebu Leheb olarak isimlendirilen ve peygambere düşmanlık yapan amcası Ebu Muttalib'in tanımlandığını ve "İki el" anlatımıyla da güçlü bir kişi olduğunun belirtildiğini öne sürmüşlerdir.

* Arapçadaki "ebu Leheb" ifadesi, alev babası, ateş sahibi, ateşçi olarak da çevrilebilir Türkçeye. Bu tanımın, Muhammed peygamberin amcası Abd ul-Uzza İbn Ebu-l-Muttalib için kullanıldığı ileri sürülür. Bu sureye ilk muhatap olan kişi peygamberin amcası olsa bile, ayetteki eleştiri ve tehdit, farklı inanç ve düşüncelerinden dolayı insanlara zulmeden despotlara ve onlara yardımcı olanların hepsine yöneliktir.

Gücü, malı mülkü, imkanı.

Yok oldu.

Kur'an, anlatım üslubu olarak, ileride olacak bir şeyin, kesinlikle olacağını vurgulamak için gelecek zaman yerine geniş veya geçmiş zaman kipini kullanmaktadır.

Gücü, malı mülkü, imkanı.

Yok oldu.

Kur'an, anlatım üslubu olarak, ileride olacak bir şeyin, kesinlikle olacağını vurgulamak için gelecek zaman yerine geniş veya geçmiş zaman kipini kullanmaktadır.

Gücü, malı mülkü, imkanı.

Yok oldu.

Kur'an, anlatım üslubu olarak, ileride olacak bir şeyin, kesinlikle olacağını vurgulamak için gelecek zaman yerine geniş veya geçmiş zaman kipini kullanmaktadır.

Ebu Leheb, Muhammed aleyhisselamın amcası idi. Bu sure onun, karısı ile birlikte Nebimize büyük sıkıntılar verdiklerini ve ona düşmanlıkta ileri gittiklerini göstermektedir. Abdullah İbn-i Abbas'a ait olduğu iddia edilen bir rivayete göre, Tebbet Suresi'nin Ebu Leheb ve eşi hayattayken indiği kabul edilir. Rivayet şöyledir: "En yakın çevreni uyar." (Şuara 26/214) ayeti inince Nebi aleyhisselam Safa tepesine çıkıp "Ey Fihr oğulları! Ey Adiy oğulları!.." diye Kureyş'in bütün oymakları toplanıncaya kadar seslendi. Herkes toplandı. Gidemeyecek olan da yerine bir kişiyi gönderdi ki ne olduğunu anlasın. Ebu Leheb ve bütün Kureyş gelince Nebimiz: "Size şu vadide bir düşman süvari birliğinin hücum etmek üzere olduğunu söylesem bana inanır mısınız?" diye sordu. Dediler ki: "Evet! Şimdiye kadar ağzından doğru sözden başka bir şey çıktığını görmedik." Bunun üzerine şöyle dedi: "Sizi şiddetli bir azapla yüz yüze gelmenizden önce uyarıyorum." Ebu Leheb: "Ellerin kurusun, bir şey yapamaz ol! Bizi bunun için mi topladın?" dediği için Tebbet suresi indi (Buhari, Tefsir, 111). Bu, kurgu hataları içeren uydurma bir rivayettir. Rivayetlerin dayandırıldığı tek ravi, olayın olduğu iddia edilen tarihten yaklaşık on sene sonra doğmuş olan İbn-i Abbas'tır. Bu olay gerçek olsaydı çok sayıda görgü tanığı olurdu. Bir diğer yanlış şudur: "En yakın çevreni uyar." emri, Mekke'de verilmiştir. Orada Nebimizin en yakınları Kureyş kabilesi değil, Kureyş'in boylarından Haşim oğullarıdır. Çağırsa yalnız onları çağırırdı. Ayrıca, Ebu Leheb Muhammed aleyhisselama "Ellerin kurusun!" dediği için bu sure indiyse, surede karısının da kınanmasının bir gerekçesi olmaz. Zaten böyle bir bedduanın hemen arkasından Tebbet suresi gibi bir sure inmez. Çünkü Allah, her insana, düşünüp karar verebilmesi için yeterli süre verir (Yunus 10/11, Nahl 16/61, Fatır 35/45). Ebu Leheb ve karısının verdikleri sıkıntı ne kadar büyük olursa olsun tövbe kapısı, ölüm öncesine kadar açıktır (Nisa 4/17-18). Nebimiz de şöyle demiştir: "Allah kulunun tövbesini, can boğaza gelinceye kadar kabul eder." (Tirmizi, Daavat 98; İbn Mace, Zühd 30; Ahmed b. Hanbel, 2/132, 153). Tevbe ile ilgili hükümlerin Ebu Leheb ve eşi için de geçerli olduğunda şüphe yoktur. Onlar da ölüm gelmeden tövbe edip dönüş yapabilirlerdi, demek ki yapmadılar. Bütün bunlar, Tebbet Suresi'nin Ebu Leheb ve karısının ölümlerinden sonra inmiş olmasını gerektirir. Bu rivayet, Ebu Leheb ölmeden onun akıbetinin belirlendiğini, dolayısıyla kaderin önceden yazıldığını ve değişmeyeceğini Müslümanlara kabul ettirmek için uydurulmuş olmalıdır.

Ebu Leheb, Muhammed aleyhisselamdan nefret edenlerin başında geliyordu. Eşiyle birlikte ona pek çok kötülük yapsa da onun tebliğinin yayılmasını engelleme yolundaki çalışmaları sonuç vermedi. Zaten Allah, onun nebisinden nefret eden kimsenin sonuç alamayacağını Kevser 108/3 ayetinde bildirmektedir.

"kendisi bile kurudu" ifadesi bu sure indiğinde Ebu Leheb'in çoktan ölmüş olduğunu gösterir. Tevbe kapısı ölen kadar açık olduğu için eşi de ölmüş olmalıdır. Allah Teala şöyle demiştir: "Allah'ın kabul sözü verdiği tevbe, kendini tutamayarak kötülük işleyen sonra vaktini geçirmeden tevbe edenlerin tevbesidir. Allah işte onların tevbesini kabul eder. Allah bilir, doğru karar verir. Kötülükleri işlemeye devam eden, ölüm gelip çatınca da; "Ben şimdi tevbe ettim" diyenlerin tevbesi tevbe değildir. Kafir olarak ölenlerin tevbesi de tevbe değildir. Onlar için elem verici bir azap hazırlamışızdır." (Nisa 4/17-18) Firavun vaktini geçirdikten sonra tevbe ettiği için kabul edilmemişti. Allah Teala şöyle demiştir: "İsrail oğullarını denizden geçirdik, Firavun ve askerleri haksızca ve düşmanca onları takip ettiler. Firavun boğulmayla yüz yüze gelince dedi ki, "İsrail oğullarının inandığından başka tanrı olmadığına inandım, artık ben ona teslim olanlardanım." "Şimdi mi? Az öncesine kadar baş kaldırmış ve bozgunculardandın! Bugün senin cesedini bir tepeye atacağız ki, senden sonrakiler için belge olsun. İnsanların çoğu belgelerimizden gerçekten habersizdir." (Yunus 10/90-92)