Kıssa coğrafyası
Harita
Kıssaların geçtiği yerler. Hiçbiri "işte tam burası" demez — her konumun ne kadar kesin olduğu yanında yazılı ve farklı görüşler gizlenmiyor.
- 26konum
- 13kesin
- 5muhtemel
- 4gelenek
- 4tartışmalı
- kesin — tartışmasız yer
- muhtemel — bölge kabul, nokta kesin değil
- gelenek — geleneğin gösterdiği yer, teyit yok
- tartışmalı — birden fazla ciddi aday
Konumlar
8 konumda birden fazla görüş var; hepsi yazılı-
Ahkāf
muhtemel Hadramut ile Uman arasındaki kum bölgesi Yemen 624 mÂd kavminin yurdu (Ahkāf 46:21). Güney Arabistan'da kumullar bölgesi olduğu kabul edilir; nokta yer verilemez. DİA 'AHKĀF' ve 'ÂD' maddeleri.
-
Bâbil
kesin Bâbil harabeleri (Hille yakını) Irak 35 mBakara 2:102'de adıyla geçer; antik kentin yeri arkeolojik olarak kesindir. DİA 'BÂBİL' maddesi.
-
Bedir
kesin Bedir Suudi Arabistan 119 mÂl-i İmrân 3:123 adıyla anar; kasaba bugün aynı adla yerindedir. DİA 'BEDİR GAZVESİ' maddesi.
-
Cûdî Dağı
gelenek Cûdî Dağı (Şırnak) Türkiye 1.909 mHûd 11:44 geminin Cûdî'ye oturduğunu söyler. İslam kaynakları Cezîre bölgesindeki bu dağı gösterir; Tevrat geleneği Ağrı'yı (Ararat) anar. Çoğunluk görüşü Şırnak Cûdî'sidir. DİA 'CÛDÎ DAĞI' maddesi. Derece 'gelenek': koordinat İslam kaynaklarının gösterdiği dağdır. Tevrat geleneğinin andığı Ağrı ayrı bir gelenektir, coğrafi teyit hiçbirinde yok.
Farklı görüşler (1)
- Ağrı Dağı (Ararat) 5.105 m — Kitâb-ı Mukaddes geleneği; İslam kaynaklarında yaygın değil.
-
Eyke
gelenek Tebük çevresi (Medyen'e komşu) Suudi Arabistan 762 mAshâb-ı Eyke (Hicr 15:78, Şuarâ 26:176). Tefsirlerde Medyen'e yakın, ağaçlık bir bölge olarak anlatılır; Tebük civarı denir, coğrafi teyit yoktur. DİA 'EYKE' maddesi. Derece 'gelenek': kaynaklar tek bir yeri gösteriyor, rakip bir tez yok; eksik olan coğrafi teyit.
-
Habeşistan — Aksum
kesin Aksum Etiyopya 2.133 mİlk müslümanların hicret ettiği Necâşî'nin ülkesi; Aksum krallığının merkezi bilinir. DİA 'HABEŞİSTAN' maddesi.
-
Hendek — Medine'nin Kuzeyi
kesin Sel' Dağı çevresi (Medine) Suudi Arabistan 611 mAhzâb 33:9-27'de anlatılan kuşatma; hendek Medine'nin açık kuzey cephesinde kazıldı. DİA 'HENDEK GAZVESİ' maddesi.
-
Hicr
kesin Medâin-i Sâlih (el-Ulâ) Suudi Arabistan 772 mSemûd kavminin yurdu; Hicr 15:80 adıyla anar, Medâin-i Sâlih kaya mezarları bugün de yerindedir. DİA 'HİCR' ve 'SEMÛD' maddeleri.
-
Hudeybiye
kesin eş-Şümeysî (Mekke'nin batısı) Suudi Arabistan 193 mFetih 48:24 'Mekke'nin göbeğinde' der; Hudeybiye kuyusu ve antlaşma yeri bugün eş-Şümeysî'dir. DİA 'HUDEYBİYE ANTLAŞMASI' maddesi.
-
Huneyn
muhtemel Mekke–Tâif yolu üzerinde vadi Suudi Arabistan 1.023 mTevbe 9:25 adıyla anar. Mekke ile Tâif arasında bir vadi olduğu kesindir; tam yeri konusunda görüşler farklıdır. DİA 'HUNEYN GAZVESİ' maddesi.
-
Ashâb-ı Kehf Mağarası
tartışmalı Efes (Selçuk) ya da Amman — birden çok aday Türkiye / Ürdün 16 mKehf 18:9-26 yer vermez. Efes, Amman (Racîb), Tarsus ve Afşin başta olmak üzere birçok aday vardır; hiçbiri teyitli değildir. Koordinat en eski Hristiyan geleneğinin gösterdiği Efes'e verilmiştir. DİA 'ASHÂB-ı KEHF' maddesi. Derece 'tartışmalı': dörtten fazla aday öne sürülür (Efes, Amman, Tarsus, Afşin) ve hiçbirinde ittifak yok.
Farklı görüşler (3)
- Amman — Racîb 931 m — Ürdün'de mağara ve kilise kalıntısı.
- Tarsus 25 m — Anadolu geleneği.
- Afşin (Eshâb-ı Kehf) 1.219 m — Anadolu geleneği; Selçuklu külliyesi.
-
Kenan — Filistin
muhtemel Filistin / el-Halîl (Hebron) çevresi Filistin 940 mİbrahim'in yerleştiği 'bereketli yer' (Enbiyâ 21:71) ve Yakub ailesinin Mısır öncesi yurdu. Bölge kabul görür, yerleşim noktası kesin değil; el-Halîl İbrahim'in kabriyle anılır. DİA 'İBRÂHİM', 'HALÎL' maddeleri.
-
Denizin Yarıldığı Yer
tartışmalı Süveyş Körfezi / Kızıldeniz kıyısı Mısır −9 mBakara 2:50, Şuarâ 26:63. Kur'an 'deniz' der, yer vermez. Süveyş Körfezi, Akabe Körfezi ve Bardavil gölü tezleri vardır; hiçbiri teyitli değil. DİA 'MÛSÂ' maddesi. Derece 'tartışmalı': üç ayrı ciddi tez var (Süveyş Körfezi, Akabe Körfezi, Bardavil gölü); hiçbiri teyitli değil.
Farklı görüşler (1)
- Akabe Körfezi (Nuveybi) 14 m — Sina'nın doğusundan geçiş tezi.
-
Kudüs — Mescid-i Aksâ
kesin Kudüs (al-Quds / Jerusalem) Filistin 735 mİsrâ 17:1'deki Mescid-i Aksâ'nın Kudüs'te olduğu klasik tefsirlerde ve tarih kaynaklarında ittifakla kabul edilir. DİA 'MESCİD-i AKSÂ' ve 'KUDÜS' maddeleri.
-
Lût Kavminin Yurdu — Sodom
muhtemel Lût Gölü (Ölü Deniz) havzası Ürdün / Filistin −415 mKur'an şehir adı vermez; 'yolun üstünde' (Hicr 15:76) der. Ölü Deniz havzası genel kabuldür; kentin tam yeri (Bâb ez-Zirâ, Tell el-Hammâm vb.) tartışmalıdır. DİA 'LÛT' maddesi.
Farklı görüşler (2)
- Bâb ez-Zirâ −261 m — Ölü Deniz'in güneydoğusu; arkeolojik aday.
- Tell el-Hammâm −168 m — Kuzeydoğu havza tezi.
-
Medine (Yesrib)
kesin Medine (al-Madinah al-Munawwarah) Suudi Arabistan 606 mHicret yurdu; yeri tartışmasızdır. DİA 'MEDİNE' maddesi.
-
Medyen
muhtemel el-Bed' (Tebük bölgesi) ve çevresi Suudi Arabistan 217 mŞuayb kavminin ve Musa'nın sığındığı yer (Kasas 28:22-23). Akabe Körfezi'nin doğusu, Kuzeybatı Arabistan'da olduğu genel kabuldür; kent merkezi kesin değil. DİA 'MEDYEN' maddesi.
-
Mekke
kesin Mekke (Makkah al-Mukarramah) Suudi Arabistan 299 mKâbe'nin ve vahyin başladığı şehrin yeri tartışmasızdır. DİA 'MEKKE' ve 'KÂBE' maddeleri.
-
Mısır
kesin Mısır (Nil vadisi; Yusuf ve Musa kıssalarının sahnesi) Mısır 22 mKur'an Mısır'ı adıyla anar (Yûnus 10:87, Yûsuf 12:21, 99; Zuhruf 43:51). Ülke kesindir; Firavun'un başkenti (Memfis, Pi-Ramesse ya da Teb) kesin değildir — koordinat modern başkent Kahire'ye verilmiştir. DİA 'MISIR' maddesi.
Farklı görüşler (2)
- Memfis (Mit Rahina) 24 m — Eski Krallık başkenti; bazı araştırmacılar Yusuf dönemini buraya bağlar.
- Pi-Ramesse (Kantir) 5 m — Ramses dönemi başkenti; Musa dönemi için sık anılan aday.
-
Nînevâ
gelenek Ninova harabeleri (Musul karşısı) Irak 239 mYunus'un gönderildiği 'yüz bin ve daha fazla' kişilik şehir (Sâffât 37:147). Kur'an ad vermez; tefsir ve tarih kaynakları Nînevâ'yı gösterir. DİA 'YÛNUS' ve 'NÎNOVA' maddeleri. Derece 'gelenek': Kur'an ad vermez, yeri tefsir ve tarih geleneği söyler; rakip bir aday öne sürülmez.
-
Sebe — Me'rib
kesin Me'rib (Ma'rib) Yemen 1.091 mSebe 34:15-16'daki 'iki bahçe' ve set; Me'rib Seddi kalıntıları ve Sebe krallığının merkezi arkeolojik olarak bilinir. DİA 'SEBE' ve 'ME'RİB' maddeleri.
-
Sînâ — Tûr Dağı
gelenek Cebel-i Mûsâ (Sînâ Yarımadası) Mısır 2.221 mKur'an 'Tûr' ve 'Tûr-i Sînîn' der (Tîn 95:2, Mü'minûn 23:20). Geleneksel yer Cebel-i Mûsâ'dır; Kuzeybatı Arabistan (Cebel el-Lavz) tezi de vardır, ittifak yoktur. DİA 'TÛR' ve 'SÎNÂ' maddeleri. Derece 'gelenek': verilen koordinat geleneğin gösterdiği Cebel-i Mûsâ'dır. Cebel el-Lavz tezi vardır ama gelenek karşısında azınlıkta kalır.
Farklı görüşler (1)
- Cebel el-Lavz 2.486 m — Kuzeybatı Arabistan tezi; azınlık görüşü.
-
Tâif
kesin Tâif Suudi Arabistan 1.674 mSakîf kabilesinin şehri; Hz. Peygamber'in 620'deki davet yolculuğu ve Zuhruf 43:31'deki 'iki şehir'den biri sayılması. DİA 'TÂİF' maddesi.
-
Uhud
kesin Uhud Dağı (Medine) Suudi Arabistan 596 mMedine'nin kuzeyindeki dağ; Âl-i İmrân 3:121-179 savaşı anlatır. DİA 'UHUD GAZVESİ' maddesi.
-
İbrahim'in Memleketi — Ur / Harran
tartışmalı Ur (Tel el-Mukayyer) ve Harran Irak / Türkiye 21 mKur'an İbrahim'in doğduğu yeri adlandırmaz. Kaynaklar Bâbil ülkesi, Kûsâ ve Ur'u; hicret durağı olarak Harran'ı anar. Hiçbiri kesin değil. DİA 'İBRÂHİM' maddesi. Derece 'tartışmalı': kaynaklar birden fazla ciddi aday sayıyor (Bâbil ülkesi, Kûsâ, Ur) ve hiçbirinde ittifak yok.
Farklı görüşler (2)
- Harran 370 m — Kitâb-ı Mukaddes'te aile durağı; bazı İslam kaynaklarında doğum yeri.
- Kûsâ (Kûfe yakını) 27 m — Bâbil bölgesi rivayeti.
-
Zülkarneyn'in Seddi
tartışmalı Derbent (Kafkasya) — rivayet Rusya (Dağıstan) 8 mKehf 18:93-97 'iki dağ arası' der, yer vermez. Kafkas geçitleri (Derbent, Daryal) ve Çin Seddi gibi çok farklı tezler vardır; hiçbiri teyitli değildir. DİA 'ZÜLKARNEYN' maddesi. Derece 'tartışmalı': birbirinden çok uzak tezler var (Kafkas geçitleri, Çin Seddi); hiçbiri teyitli değil.
Farklı görüşler (1)
- Daryal Geçidi 1.406 m — Kafkasya'nın orta geçidi.