Kur'an-ı Kerim Keşfi Ara

A'râf suresi

A'râf suresi, 90. ayet

A'râf suresi, 90. ayet. وَقَالَ ٱلْمَلَأُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِن قَوْمِهِۦ لَئِنِ ٱتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا إِنَّكُمْ إِذًا لَّخَٰسِرُونَ

veḳâle-lmeleü-lleẕîne keferû min ḳavmihî leini-tteba`tüm şu`ayben inneküm iẕel leḫâsirûn.

Diyanet İşleri

Şu'ayb'ın kavminden inkar eden ileri gelenler dediler ki: "(Ey ahali!) Andolsun ki eğer Şu'ayb'a uyarsanız, o takdirde mutlaka siz zarar edenler olursunuz."

26 meali daha karşılaştır →

Mishary Rashid Alafasy murattal — ölçülü tempo 1

Sureyi kesintisiz dinle, okunan kelime işaretlensin

Okuma günlüğüne ekle

Bağlam2

A'râf 87–93 · surenin 90. ayeti / 206

Konu Şu'ayb ve Medyen halkı A'râf 85–93 3

  1. A'râf 87

    "Eğer içinizden bir kısmı benimle gönderilen gerçeğe inanmış, bir kısmı da inanmamışsa, artık Allah aramızda hükmünü verinceye kadar sabredin. O, hüküm verenlerin en hayırlısıdır."

  2. A'râf 88

    Şu'ayb'ın kavminden büyüklük taslayan ileri gelenler dediler ki: "Ey Şu'ayb! Andolsun, ya kesinlikle bizim dinimize dönersiniz ya da mutlaka seni ve seninle birlikte inananları memleketimizden çıkarırız." Şu'ayb, "İstemesek de mi?" dedi.

  3. A'râf 89

    "Allah, bizi sizin dininizden kurtardıktan sonra eğer ona dönersek mutlaka Allah'a karşı yalan uydurmuş oluruz. Rabbimiz Allah'ın dilemesi olmadıkça, sizin dininize dönmemiz bizim için olacak şey değildir. Rabbimiz her şeyi ilmiyle kuşatmıştır. Biz yalnız Allah'a tevekkül ettik. Ey Rabbimiz! Bizimle kavmimiz arasında gerçekle hükmet. Çünkü sen hükmedenlerin en hayırlısısın."

  4. 90

    Şu'ayb'ın kavminden inkar eden ileri gelenler dediler ki: "(Ey ahali!) Andolsun ki eğer Şu'ayb'a uyarsanız, o takdirde mutlaka siz zarar edenler olursunuz."

  5. A'râf 91

    Derken, onları o korkunç sarsıntı yakaladı da yurtlarında yüzüstü hareketsiz çöke kaldılar.

  6. A'râf 92

    Şu'ayb'ı yalanlayanlar sanki orada hiç yaşamamışlardı. Şu'ayb'ı yalanlayanlar var ya, asıl ziyana uğrayanlar onlar oldu.

  7. A'râf 93

    (Şu'ayb) onlardan yüz çevirdi ve dedi ki: "Ey kavmim! Andolsun, ben size Rabbimin vahyettiklerini ulaştırdım. Size nasihat de ettim. Şimdi ben, inkarcı bir topluluğa nasıl üzülürüm?"

Tefsir4

2 eser · ayetin kendisi değil, ona getirilmiş yorum

Tefsîru's-Sa'dî 5

Teysîru'l-Kerîmi'r-Rahmân fî Tefsîri Kelâmi'l-Mennân (Türkçe)

Abdurrahman b. Nâsır es-Sa'dî (v. 1957)

90. “Kavminden kâfir olan ileri gelenler” Şuayb’e uymaktan sakındırmak üzere “Eğer Şuayb’a uyarsanız o takdirde siz, andolsun ki büyük bir zarara uğrayacaksınız” dediler” Ancak bu, nefislerinin kendilerine süslediği bir batıldan ibaretti. Onlara göre bedbahtlık ve zarar, doğruluğa ve hidâyete tâbi olmaktadır. Oysa onlar, en ileri derecedeki zararın, üzerinde bulundukları sapıklığın ve saptırmanın devamı olduğunu bilmiyorlardı. Bu gerçeği ancak ibretli ceza ve intikam gelip kendilerini bulduğunda öğrenebildiler.

el-Muhtasar 6

el-Muhtasar fî Tefsîri'l-Kur'âni'l-Kerîm (Türkçe)

Merkezü Tefsîr li'd-Dirâsâti'l-Kur'âniyye

Şuayb'ın kavminden büyüklük taslayan, tevhit davetini reddeden ileri gelen kâfirler, Şuayb ve dininden tahzir ederek şöyle dediler: "Ey Kavmimiz! Eğer Şuayb'ın dinine girerseniz, kendi dininizi ve babalarınızın dinini terk etmiş olursunuz. Bundan dolayı siz mutlaka helak olursunuz."

Kelimeler

12 kelime · kök bağlantısı bütün geçişlere götürür
  1. وَقَالَ ve kale ve dediler ki kök: قول
  2. ٱلْمَلَأُ l-meleu ileri gelenler kök: ملا
  3. ٱلَّذِينَ ellezine kimseler
  4. كَفَرُوا۟ keferu inkar eden kök: كفر
  5. مِن min -nden
  6. قَوْمِهِۦ kavmihi kavmi- kök: قوم
  7. لَئِنِ leini eğer
  8. ٱتَّبَعْتُمْ ttebea'tum uyarsanız kök: تبع
  9. شُعَيْبًا şuayben Şu'ayb'e
  10. إِنَّكُمْ innekum muhakkak siz
  11. إِذًۭا izen
  12. لَّخَـٰسِرُونَ lehasirune ziyana uğrarsınız kök: خسر

Keşif7

Bu ayet neyle ilişkili

Kıssa

Kavramlar

İlgili ayetler 8 bağ · gerekçesi yanında yazar

  • A'râf 92

    Aynı kıssa: Hz. Şuayb · Aynı kök: خسر (65 geçiş) · Ortak kavram: Hüsran

    Şu'ayb'ı yalanlayanlar sanki orada hiç yaşamamışlardı. Şu'ayb'ı yalanlayanlar var ya, asıl ziyana uğrayanlar onlar oldu.

  • Şuarâ 181

    Aynı kıssa: Hz. Şuayb · Aynı kök: خسر (65 geçiş) · Ortak kavram: Hüsran

    "Ölçüyü tam yapın. Eksik verenlerden olmayın."

  • A'râf 88

    Aynı kıssa: Hz. Şuayb · Aynı kök: ملا (40 geçiş)

    Şu'ayb'ın kavminden büyüklük taslayan ileri gelenler dediler ki: "Ey Şu'ayb! Andolsun, ya kesinlikle bizim dinimize dönersiniz ya da mutlaka seni ve…

  • Nûh 21

    Aynı kök: خسر (65 geçiş) · Ortak kavram: Hüsran · Ortak kavram: Uyma (ittibâ)

    Nuh, dedi ki: "Rabbim! Gerçekten onlar bana karşı geldiler, malı ve çocuğu ancak kendi hüsranını artıran kimselere uydular."

  • Bakara 27

    Aynı kök: خسر (65 geçiş) · Ortak kavram: Hüsran

    Onlar, Allah'a verdikleri sözü, pekiştirilmesinden sonra bozan, Allah'ın korunmasını emrettiği bağları (iman, akrabalık, beşeri ve ahlaki bütün…

  • Bakara 64

    Aynı kök: خسر (65 geçiş) · Ortak kavram: Hüsran

    Bundan sonra yine yüz çevirdiniz. Allah'ın bol nimeti ve merhameti olmasaydı, herhalde ziyana uğrayanlardan olurdunuz.

  • A'râf 18

    Aynı kök: ملا (40 geçiş) · Ortak kavram: Uyma (ittibâ)

    Allah, dedi ki: "Yerilmiş ve kovulmuş olarak çık oradan. Andolsun, onlardan sana kim uyarsa sizin, hepinizi cehenneme doldururum."

  • Hûd 27

    Aynı kök: ملا (40 geçiş) · Ortak kavram: Uyma (ittibâ)

    Kavminin inkar eden ileri gelenleri, "Biz, senin ancak bizim gibi bir insan olduğunu görüyoruz. İlk bakışta sana uyanların da ancak en…

Bu ayeti taşıyan yazmalar 8

76 yazma · en eski 5 tanesi

Tamamı: yazma kataloğu

Keşfet — bu ayetin medyası

Gerçek belgeler1

Harita1
  • Tebük vilayetindeki Al-Bad' yerleşimi ve çevresi.

    Harita

    Al-Bad' bölgesi — uydu görüntüsü

    Tebük vilayetindeki Al-Bad' yerleşimi ve çevresi.

    Medyen'in modern coğrafi konumu için kuzeybatı Arabistan ve Akabe Körfezi çevresinde çeşitli eşleştirmeler bulunmaktadır. Bu görüntü adaylardan birinin bugünkü hâlidir.

    Ayet: A'râf 85-93 · Kasas 22-28

    Kaynak
    Wikimedia Commons
    Yazar
    Wyvern Inc.
    Tarih
    Taken on 2 June 2025, 07:05:12
    Lisans
    CC BY

    Wyvern Inc. · Wyvern Inc. via their AWS S3 Bucket. Further data via STAC API . View in STAC Browser . · CC BY 4.0

    Kaynağı görüntüle

Diğer mealler9

26 meal daha · Diyanet İşleri yukarıda
Karşılaştır — hangi mealler görünsün?

Seçim bu sayfada geçerlidir; başka bir ayete geçince sıfırlanır. Saklamak tarayıcıda betik çalıştırmayı gerektirirdi, okuma ekranında betik çalıştırmıyoruz.

Hiçbir meal işaretlenmedi. Yukarıdaki listeden en az bir meal seçin ya da “yalnızca işaretlediklerimi göster” kutusunu kapatın.

Mehmet Okuyan

Kavminin kâfir olan yöneticileri "Şuayb'a uyarsanız bu durumda siz kaybedersiniz!" demişlerdi.

Mustafa İslamoğlu

Ve kavminden inkarda direnen seçkinler: "Eğer Şuayb'e uyacak olursanız kesinlikle kaybeden siz olacaksınız!" diye tehdit ettiler.

Muhammed Esed

Ne var ki, kavimleri arasından, hakkı inkara şartlanmış olan elebaşları, (Şuaybın yandaşlarına:) "Doğrusu, eğer Şuayba uyarsanız, bilin ki, kaybedenlerden olacaksınız!" dediler.

Ahmed Hulusi

Halkından hakikat bilgisini inkar eden ileri gelenler: "Eğer Şuayb'a tabi olursanız, o takdirde mutlaka hüsrana uğrayanlar olursunuz" dediler.

Ali Bulaç

Kavminin önde gelenlerinden inkar edenler, dediler ki: "Andolsun, Şuayb'a uyacak olursanız, kuşkusuz kayba uğrayanlardan olursunuz."

Ali Özek ve heyeti

Kavminden ileri gelen kâfirler dediler ki: Eğer Şuayb'e uyarsanız o takdirde siz mutlaka ziyana uğrarsınız.

Ali Rıza Safa

Toplumu arasındaki nankörlerin ileri gelenleri, şöyle dediler: "Şuayb'ı izlerseniz, kesinlikle yitime uğrarsınız!"

Bayraktar Bayraklı

Kavminden ileri gelen inkarcılar: "Eğer Şu'ayb'a uyarsanız, muhakkak siz ziyana uğrarsınız!" dediler.

Edip Yüksel

Halkının ileri gelen inkarcıları, "Şuayb'a uyarsanız kaybedenlerden olursunuz" dediler.

Edip Yüksel (Eski Baskı)

Halkının ileri gelen inkarcıları, 'Şuayb'a uyarsanız kaybedenlerden olursunuz,' dediler.

Elmalılı (sadeleştirilmiş)

Kavminden ileri gelen kafirler dediler ki: "Eğer Şuayb'a uyarsanız andolsun ki, o takdirde mutlaka zarara düşersiniz."

Elmalılı Hamdi Yazır

Kavminden küfreden cumhur cemaat da yemin ederiz, dediler: eğer Şuaybe uyarsanız hiç şüphe yok o takdirde siz kat'i husrane düşeceksiniz

Erhan Aktaş (10. Baskı)

Halkından Kafir dipnot 1 meleler: dipnot 2 "Eğer Şu'ayb'e uyarsanız kaybedenlerden olursunuz." dediler.

Erhan Aktaş (10. Baskı) — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Kafir: İnançsız, inanmayan, gerçeğin üzerini örten, gerçeği kabul etmeyen, nankör. Allah'ı ve vahyi reddeden. Küfr, İman'ın karşıtıdır.
  2. metne dön, dipnot 2
    Halkın ileri gelenleri, imtiyaz sahibi seçkinleri. Din adamları/ruhban sınıfı.

Erhan Aktaş (Eski Baskı)

Halkından gerçeği yalanlayan nankör ileri gelenler: "Eğer Şu'ayb'e uyarsanız kaybedenlerden olursunuz." dediler.

Gültekin Onan

Kavminin önde gelenlerinden küfredenler dediler ki: "Andolsun, eğer Şuayb'a uyacak olursanız, kuşkusuz kayba uğrayanlardan olursunuz."

Hasan Basri Çantay

Onun kavminden kafir olan ileri gelirler: "(Dininizi terk ile) Şuaybe uyarsanız, andolsun ki, o takdirde muhakkak en büyük zarara uğramış kimseler olacaksınız" dedi.

İbni Kesir

Kavminden küfretmiş olan ileri gelenler dediler ki: Şuayb'a uyarsanız; andolsun ki siz, o zaman hüsrana uğrayanlardansınız.

Mehmet Alagaş

(85-93) Medyen’e kardeşleri Şuayb’ı gönderdik, dedi ki ey kavmim, Allaha ibadet edin ondan gayrı size ilah yok, hakikaten size Rabbinizden apaçık bir delil geldi, ölçü ve tartıda vefalı olun, İnsanlara eşyalarını eksilterek vermeyin, düzelmesi / ıslahı sonrasında arzda bozgunculuk / ifsat çıkarmayın , eğer mümin iseniz, bu sizin için hayırlıdır. Her yola oturup da tehdit etmeyin, Allah’ın yolundan ona inanan kimse leri alıkoymayın, o yolun eğrilmesini istemeyin, Hatırlayın az idiniz sizi çoğalttı, bakın, bozguncuların / ifsat edenlerin sonu nasıl oldu. Sizden bir grup / bir taife bana indirilene inandı ve bir grup ta inanmadıysa, Allah aramızda hüküm verinceye kadar sabredin , O ki hakimlerin / hüküm verenlerin hayırlısıdır. Kavminden büyüklenen seçkinler ey Şuayb seni ve beraberindeki iman edenleri memleketimizden çıkaracağız yahut toplumumuza / milletimize geri dönersiniz dediler , Şuayb, şayet bundan hoşlanmasak ta mı? dedi. Kesin olan şu ki, sizin milletinize geri dönersek ondan bizi kurtardıktan sonra, Allah ’a karşı yalanı iftira etmiş oluruz , Rabbimiz Allah’ın dilemesi hariç, size dönmemiz , bize göre olacak şey değildir , Rabbimiz her şeyi ilmen kuşatmıştır , vekaletimiz Allah üzerinedir , Rabbimiz, bizimle kavmimiz arasını hakikat ile aç, sen ki açanların en hayırlısısın. Kavminden kafir ileri gelenler dediler ki , Şuayb’e uy duğunuz taktirde, işte o zaman sizler kesin likle hasara uğrayacaksınız. Onları şiddetli sarsıntı / racfe aldı. Yurtlarında diz üstü çöküp kaldılar. Şuayb’ı yalanlayanlar sanki orada faydalanmamış gibi oldular , Şuayb’ı yalanlayanlar onlar hasara uğradılar. Onlardan yüz çevirdi ve dedi ki ey kavmim kesin olan şu ki Rabbimin mesajların a / risalelerin e dair sizi bilgilendirdim / tebliğ ettim , size öğütte bulundum / nasihatte bulundum. Şimdi nasıl olur da kafir kavme üzülürüm / acırım.

Rowwad Tercüme Merkezi

(Şuayb’ın) kavminden kâfir olan ileri gelenler dediler ki: “(Ey ahali!) Andolsun ki eğer Şuayb’a uyarsanız, o takdirde mutlaka siz zarar edenler olursunuz.”

Süleyman Ateş

Kavminden inkar eden ileri gelenler dediler ki: "Eğer Şu'ayb'e uyarsanız muhakkak siz ziyana uğrarsınız!"

Süleymaniye Vakfı

Halkının önde gelenlerinden, ayetleri görmezlikte direnenler şöyle dediler: "Hele Şuayb'a uyun, kesinlikle kaybedeceksiniz!"

Süleymaniye Vakfı (Eski Baskı)

Halkının itibarlı kişilerinden ayetleri görmezden gelenler (kafirler) şöyle dediler: "Hele Şuayb'a uyun; kesin olarak kaybedersiniz."

Şaban Britch

Toplumun önde gelen kâfirleri dediler ki: Şuayb’e uyarsanız o zaman mahvolursunuz!

Şaban Piriş

Toplumun önde gelen kafirleri dediler ki: -Şuayb'e uyarsanız o zaman mahvolursunuz!

Yaşar Nuri Öztürk

Toplumunun küfre sapan kodamanları dedi ki: "Eğer Şuayb'ın ardısıra giderseniz hüsrana gömülenler olursunuz."

İngilizce çeviriler

(27)

Abdel Khalek Himmat

There and then said the wicked leaders among his people to those who did not gather to their leaders' standard: " If you should take Shu'aib as a guide and espouse his cause, then you shall be great losers".

Abdul Haleem

The disbelieving leaders among his people said, ‘You will certainly be losers if you follow Shuayb’-

Abdullah Yusuf Ali

The leaders, the unbelievers among his people, said: "If ye follow Shu'aib, be sure then ye are ruined!"

Abul A'la Maududi

The elders of his people who disbelieved said: 'Should you follow Shu'ayb, you will be utter losers. dipnot 1

Abul A'la Maududi — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    One should not pass cursorily over this short sentence; instead one must reflect upon it. What the leaders of Midian in effect told their people was that Shu'ayb's exhortations to practise honesty and righteousness, and to strictly adhere to moral values, would spell their disaster. They implied that they could not succeed in the business carried on by the people of Midian if they were totally honest and straightforward in their dealings. Were they to let trading caravans pass by unmolested, they would lose all the advantages of being located at the crossroads of the major trade routes and by their proximity to the civilized and prosperous countries such as Egypt and Iraq. Also, if they were to become peaceful and to cease their attacks upon the trade caravans, they would no longer be held in awe by neighbouring countries. Such attitudes have not, however, been confined to the tribal chiefs of Shu'ayb. People who stray away from truth, honesty and righteousness, regardless of their age and clime, have always found in honesty a means of great loss. People of warped mentalities in every age have always believed that trade, politics, and other worldly pursuits can never flourish unless they resort to dishonest and immoral practices. The main objection against the Message of truth in all ages has been that the pursuit of truth spells material doom.

Aisha Bewley

The ruling circle of those of his people who were kafir said, ‘If you follow Shu‘ayb, you will definitely be lost. ’

Al-Hilali & Khan

The chiefs of those who disbelieved among his people said (to their people): "If you follow Shu‘aib, be sure then you will be the losers!"

Ali Quli Qarai

The elite of his people who were faithless said, ‘If you follow Shu‘ayb, you will indeed be losers. ’

Amatul Rahman Omar

The chiefs who had disbelieved from among his people then said, `If you follow Shu`aib you shall then, truly be the losers. '

Arthur John Arberry

Said the Council of those of his people who disbelieved, 'Now, if you follow Shuaib, assuredly in that case you will be losers. '

Bijan Moeinian

The leaders of his people (who had chosen to reject the message of God) said to the people: "If you accept the Shu'aib's way of life, we will be all ruined.

E. Henry Palmer

And the chiefs of those who disbelieved amongst his people said, 'If ye follow Shohaib, verily, ye shall be the losers;'

Edip-Layth

The leaders who rejected from among his people said, "If you follow Shuayb, then you are losers."

George Sale

And the chief men of his people, who disbelieved, said, 'If you follow Shu'aib, you shall then certainly be of the losers. '

Hamid S. Aziz

But the chiefs of those who disbelieved amongst his people said, "If you follow Shu'eyb, verily, you shall be the losers;"

Mahmoud Ghali

And the chiefs who disbelieved from among his people said, "Indeed in case you (ever) follow Shuaayb, lo, surely in that case you will indeed be losers. "

Marmaduke Pickthall

But the chieftains of his people, who were disbelieving, said: If ye follow Shu'eyb, then truly ye shall be the losers.

Mohamed Ahmed - Samira

The chiefs among his people who did not believe said (to them): "If you follow Shu'aib and his way you will surely be ruined. "

Muhammad Asad

But the great ones among his people, who were bent on denying the truth, said [to his followers]: "Indeed, if you follow Shu'ayb, you will, verily, be the losers!"

Mustafa Khattab

The disbelieving chiefs of his people threatened, "If you follow Shu’aib, you will surely be losers!"

Progressive Muslims

And the leaders who rejected from among his people said: "If you follow Shu'ayb, then you are losers. "

Rashad Khalifa

The disbelieving leaders among his people said, "If you follow Shu'aib, you will be losers."

Sahih International

Said the eminent ones who disbelieved among his people, "If you should follow Shu'ayb, indeed, you would then be losers. "

Sam Gerrans

And said the eminent ones who disbelieved among his people: “If you follow Shuʿayb, you will then be the losers.”

Shabbir Ahmed

But the disbelieving chiefs of his nation said, "O People! If you follow Shoaib, then truly we will be ruined (as we lose the big profits in our trade). "

Syed Vickar Ahamed

The leaders of the disbelievers from his people, said to their people: "If you follow Shu’aib, be sure then you will be the losers!"

Taqi Usmani

The chiefs of his people who disbelieved said, "If you are to follow Shu‘aib, then you will be utter losers."

The Monotheist Group

And the leaders who rejected from among his people said: "If you follow Shu'ayb, then you are losers."

Notlar ve kaynaklar

  1. Kaynaklı bilgi — A'râf suresi, 90. ayet kıraati — Mishary Rashid Alafasy. EveryAyah — ayet ayet kıraat arşivi · Kayıtlar kârîlere aittir; arşiv ücretsiz dağıtım için yayımlanır. İzin proje sahibi tarafından yürütülür (karar 2026-09-06).
    ↩
  2. Bağlam metinleri Diyanet İşleri mealindendir; bu ayetin bütün mealleri aşağıdadır. Birleşik numaralar (Diyanet İşleri bu ayetleri tek metin olarak veriyor) aralık olarak yazılır. ↩
  3. Konu başlıkları platform derlemesidir; bir tefsirden alınmamıştır. ↩
  4. Tefsir ayetin kendisi değil, ona getirilmiş bir YORUMDUR; her eser kendi geleneğinden konuşur ve aralarında fark olabilir. Yukarıdaki 2 eser tek doğru olarak değil, kaynağıyla birlikte verilir (plan §12.9). ↩
  5. QuranEnc.com · sürüm 1.0.0 · anahtar turkish_saadi. Rowwad Tercüme Merkezi gözetiminde Türkçeye çevrildi. Selefî geleneğe ait bir tefsirdir; tek başına değil, kaynak etiketiyle ve başka tefsirlerle birlikte gösterilmelidir (plan §12.9).
    Kaynaklı bilgi — A'râf suresi, 90. ayet tefsiri — Tefsîru's-Sa'dî. QuranEnc — Kral Fahd Kur'an-ı Kerim Basım Kompleksi · quranenc.com — yeniden yayin izinli; degistirilmeden, kaynak ve surum belirtilerek
    ↩
  6. Kur'an bütünlüğünü gözeten kısa/özet tefsir; bir kurul eseridir, tek müellifi yoktur. QUL kaynak 258 üzerinden alındı (indirme oturum açmayı gerektirir).
    Kaynaklı bilgi — A'râf suresi, 90. ayet tefsiri — el-Muhtasar. QUL — Quranic Universal Library (Tarteel) · Yeniden yayın izinli — izin proje sahibi tarafından alındı (2026-09-06)
    ↩
  7. Her bağın gerekçesi yanında yazar. Bunlar yorum değil, ortak kıssa / olay / kök / kavram sayımıdır. Meal parçaları Diyanet İşleri mealindendir. ↩
  8. Görüntüler kullanım kısıtlı olduğu için burada gösterilmez, kaynağa bağlanır. Kaynak: Corpus Coranicum (BBAW), CC BY-SA 4.0. ↩
  9. Mealler arasındaki fark yorum farkıdır; hiçbiri tek doğru olarak sunulmaz. ↩