Kur'an-ı Kerim Keşfi Ara

Nahl suresi

Nahl suresi, 48. ayet

Nahl suresi, 48. ayet. أَوَلَمْ يَرَوْا۟ إِلَىٰ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ مِن شَىْءٍ يَتَفَيَّؤُا۟ ظِلَٰلُهُۥ عَنِ ٱلْيَمِينِ وَٱلشَّمَآئِلِ سُجَّدًا لِّلَّهِ وَهُمْ دَٰخِرُونَ

evelem yerav ilâ mâ ḫaleḳa-llâhü min şey'iy yetefeyyeü żilâlühû `ani-lyemîni veşşemâili süccedel lillâhi vehüm dâḫirûn.

Diyanet İşleri

Allah'ın yarattığı şeyleri görmüyorlar mı? Onların gölgeleri Allah'a secde ederek ve tevazu ile boyun eğerek sağa ve sola dönmektedir.

26 meali daha karşılaştır →

Mishary Rashid Alafasy murattal — ölçülü tempo 1

Sureyi kesintisiz dinle, okunan kelime işaretlensin

Okuma günlüğüne ekle

Bağlam2

Nahl 45–51 · surenin 48. ayeti / 128

Konu Zikir ehline sorun; tuzak kuranlar; gölgelerin secdesi Nahl 43–50 3

  1. Nahl 45

    Kötü işler yapmak için tuzak kuranlar, Allah'ın kendilerini yere geçirmesinden veya (ansızın) bilemeyecekleri bir yerden kendilerine azap gelmesinden emin mi oldular?

  2. Nahl 46

    Yahut onlar dönüp dolaşırken Allah'ın kendilerini yakalayıvermesinden emin mi oldular? Onlar, Allah'ı aciz bırakacak değillerdir.

  3. Nahl 47

    Yahut da, onları korku üzere iken yakalamayacağından güven içinde midirler? Şüphesiz Rabbiniz çok esirgeyicidir, çok merhametlidir.

  4. 48

    Allah'ın yarattığı şeyleri görmüyorlar mı? Onların gölgeleri Allah'a secde ederek ve tevazu ile boyun eğerek sağa ve sola dönmektedir.

  5. Nahl 49

    Göklerde ve yerde bulunan canlılar ve melekler büyüklük taslamadan Allah'a secde ederler (boyun eğerler).

  6. Nahl 50

    Üzerlerinde hakim ve üstün olan Rablerinden korkarlar ve emrolundukları şeyleri yaparlar.

  7. Nahl 51

    Allah, şöyle dedi: "İki ilah edinmeyin. O, ancak tek ilahtır. O halde, yalnız benden korkun."

Tefsir4

2 eser · ayetin kendisi değil, ona getirilmiş yorum

Tefsîru's-Sa'dî 5

Teysîru'l-Kerîmi'r-Rahmân fî Tefsîri Kelâmi'l-Mennân (Türkçe)

Abdurrahman b. Nâsır es-Sa'dî (v. 1957)

48. Yüce Allah, şöyle buyurmaktadır: Rablerinin tevhidi, azamet ve kemali hususunda şüphe içerisinde bulunanlar, “Allah’ın yarattığı şeylerin” bütün yarattıklarının “gölgelerinin” nasıl değişip durduğunu “boyun eğip Allah’a secde eder bir halde sağa ve sola yatarak döndüklerini” yani Rablerine azamet ve celali önünde zilletle ve itaat ile boyun eğerek secde ettiklerini “görmediler mi?” Hepsi bu emir, tedbir ve hakimiyet altında zillet ile eğilmişlerdir. Allah’ın hükmü altında ve O’nun idaresi, emir ve buyrukları çerçevesinde bulunmayan hiçbir varlık yoktur.

el-Muhtasar 6

el-Muhtasar fî Tefsîri'l-Kur'âni'l-Kerîm (Türkçe)

Merkezü Tefsîr li'd-Dirâsâti'l-Kur'âniyye

O yalanlayanlar Allah’ın yarattıklarına tefekkür bakışıyla hiç bakmadılar mı? O mahlukatın gölgeleri Güneş'in hareketine, gündüz vakti seyrine göre ve gece vakti de Ay'a uyarak, Rabbine boyun eğmiş, ona gerçek secde ile secde etmiş, alçalmış olarak sağa ve sola meylederler.

Kelimeler

17 kelime · kök bağlantısı bütün geçişlere götürür
  1. أَوَلَمْ evelem
  2. يَرَوْا۟ yerav görmediler mi? kök: راي
  3. إِلَىٰ ila
  4. مَا ma şeyleri
  5. خَلَقَ haleka yarattığı kök: خلق
  6. ٱللَّهُ llahu Allah'ın kök: اله
  7. مِن min
  8. شَىْءٍۢ şey'in her şeyden kök: شيا
  9. يَتَفَيَّؤُا۟ yetefeyyeu döndüğünü kök: فيا
  10. ظِلَـٰلُهُۥ zilaluhu gölgelerinin kök: ظلل
  11. عَنِ ani
  12. ٱلْيَمِينِ l-yemini sağdan kök: يمن
  13. وَٱلشَّمَآئِلِ ve şşemaili ve soldan kök: شمل
  14. سُجَّدًۭا succeden secde ederek kök: سجد
  15. لِّلَّهِ lillahi Allah'a kök: اله
  16. وَهُمْ vehum ve onlar
  17. دَٰخِرُونَ dahirune sürünerek kök: دخر

Keşif7

Bu ayet neyle ilişkili

Kavramlar

İlgili ayetler 8 bağ · gerekçesi yanında yazar

  • Ahzâb 50

    Aynı kök: فيا (7 geçiş) · Aynı kök: يمن (71 geçiş)

    Ey Peygamber! Biz sana mehirlerini verdiğin eşlerini, Allah'ın sana ganimet olarak verdiklerinden elinin altında bulunan kadınları; seninle beraber…

  • A'râf 17

    Aynı kök: شمل (12 geçiş) · Aynı kök: يمن (71 geçiş)

    "Sonra (pusu kurup) onlara önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından sokulacağım ve sen onların çoğunu şükreden (kimse)ler bulamayacaksın."

  • Kehf 17

    Aynı kök: شمل (12 geçiş) · Aynı kök: يمن (71 geçiş)

    (Orada olsaydın) güneş doğduğunda onun; mağaralarının sağ tarafına kaydığını, batarken de onlara dokunmadan sol tarafa gittiğini görürdün. Kendileri…

  • Kehf 18

    Aynı kök: شمل (12 geçiş) · Aynı kök: يمن (71 geçiş)

    Uykuda oldukları halde, sen onları uyanık sanırsın. Biz onları sağa sola çeviriyorduk. Köpekleri de mağaranın girişinde iki kolunu uzatmış (yatmakta…

  • Neml 87

    Aynı kök: دخر (4 geçiş)

    Sur'a üfürüleceği ve Allah'ın dilediği kimselerden başka göklerdeki herkesin, yerdeki herkesin korkuya kapılacağı günü hatırla. Hepsi de boyunlarını…

  • Sâffât 18

    Aynı kök: دخر (4 geçiş)

    De ki: "Evet, hem de siz aşağılanmış kimseler olarak (diriltileceksiniz)."

  • Mü'min 60

    Aynı kök: دخر (4 geçiş)

    Rabbiniz şöyle dedi: "Bana dua edin, duanıza cevap vereyim. Bana kulluk etmeyi kibirlerine yediremeyenler aşağılanmış bir halde cehenneme…

  • Ra'd 15

    Aynı kök: ظلل (33 geçiş) · Aynı kök: سجد (92 geçiş)

    Göklerde ve yerde kim varsa, ister istemez kendileri de gölgeleri de sabah akşam Allah'a boyun eğer.

Bu ayeti taşıyan yazmalar 8

75 yazma · en eski 5 tanesi

Tamamı: yazma kataloğu

Diğer mealler9

26 meal daha · Diyanet İşleri yukarıda
Karşılaştır — hangi mealler görünsün?

Seçim bu sayfada geçerlidir; başka bir ayete geçince sıfırlanır. Saklamak tarayıcıda betik çalıştırmayı gerektirirdi, okuma ekranında betik çalıştırmıyoruz.

Hiçbir meal işaretlenmedi. Yukarıdaki listeden en az bir meal seçin ya da “yalnızca işaretlediklerimi göster” kutusunu kapatın.

Mehmet Okuyan

Allah'ın yarattığı herhangi bir şeyi görmediler mi? On(lar)ın gölgeleri, dipnot 1 boyun eğerek Allah'a secde eder durumda sağ(lar)dan ve sollardan döner.

Mehmet Okuyan — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Benzer mesaj: Ra‘d 13:15.

Mustafa İslamoğlu

İmdi onlar, Allah'ın yarattığı çevrelerindeki şeylere hiç mi bakmıyorlar? Onların gölgeleri sağ ve sollarından süzülüp dönerken, Allah'a teslim olup (koyduğu yasaya) derin bir tevazu ile boyun eğmekteler.

Muhammed Esed

Öyleyse, (hakkı inkar edenler) Allah'ın yarattığı nesneleri görmüyorlar mı? Onların gölgeleri, (Allah'ın iradesine) bütünüyle boyun eğerek bir sağa bir sola dönüp Allah için saygı ve tazimle (nasıl) yere kapanmaktadırlar.

Ahmed Hulusi

Allah'ın yarattığı şeyleri görmediler mi ki, gölgeleri (varlıkları) boyun bükerek, Allah'a (hakikatleri olan Esma'ya) secde eder halde, sağdan (hidayet) ve sollardan (dalalet) döner durur.

Ali Bulaç

Allah'ın herhangi bir şeyden yarattığına bakmıyorlar mı? Onun gölgeleri küçülerek sağdan ve soldan Allah'a secde eder vaziyette döner.

Ali Özek ve heyeti

Allah'ın yarattığı herhangi bir şeyi görmediler mi? Onun gölgeleri, küçülerek ve Allah'a secde ederek sağa sola döner.

Ali Rıza Safa

Allah'ın yarattıklarını zaten görmüyorlar mı? Onların gölgeleri, boyun eğerek, sağdan ve soldan Allah'a secde ederek dönerler.

Bayraktar Bayraklı

Kafirler Allah'ın yarattığı varlıkları görmüyorlar mı? Onların gölgeleri Allah'ın iradesine boyun eğip kendi içyapılarında hareket edip dönerek Allah'a saygı ile yere kapanmaktadırlar.

Edip Yüksel

ALLAH'ın yarattığı şeylere bakmıyorlar mı ki, gölgeleri ALLAH'a secde ederek sağdan ve soldan sürünerek gidip gelir.

Edip Yüksel (Eski Baskı)

ALLAH'ın yarattığı şeylere bakmıyorlar mı ki, gölgeleri ALLAH'a secde ederek sağdan ve soldan sürünerek gidip gelir

Elmalılı (sadeleştirilmiş)

Onlar, Allah'ın yarattığı herhangi birşeyi görmüyorlar mı? Bir baksalar ya, gölgeleri sağlarından, sollarından sürüklenerek, Allah'a secdeler ederek dönüp dolaşır.

Elmalılı Hamdi Yazır

Ya görmedilerde mi? Her hangi bir şeyden Allahın yarattığına bir baksalar a: gölgeleri sağ ve sollarında sürünerek Allaha secdeler ederek döner dolaşır

Erhan Aktaş

Onlar, Allah'ın yarattığı şeylerden, herhangi bir şeye bakmazlar mı? Gölgelerinin; secde dipnot 1 ederek, saygıyla sağa sola dönüp O'nun yasalarına nasıl uyduklarını görmüyorlar mı?

Erhan Aktaş — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Boyun eğmek. Allah'ın evrene koyduğu işleyiş yasalarına tabi olmak.

Erhan Aktaş (10. Baskı)

Onlar, Allah'ın yarattığı şeylerden, herhangi bir şeye bakmazlar mı? Gölgelerinin; secde[2] ederek, saygıyla sağa sola dönüp O'nun yasalarına nasıl uyduklarını görmüyorlar mı?

Erhan Aktaş (10. Baskı) — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Boyun eğmek. Allah'ın evrene koyduğu işleyiş yasalarına tabi olmak.

Erhan Aktaş (Eski Baskı)

Onlar, Allah'ın yarattığı şeylerden, herhangi bir şeye bakmazlar mı? Gölgelerinin; boyun eğerek, saygıyla sağa sola dönüp O'nun yasalarına nasıl uyduklarını görmüyorlar mı?

Gültekin Onan

Tanrı'nın herhangi bir şeyden yarattığına bakmıyorlar mı? Onun gölgeleri küçülerek sağdan ve soldan Tanrı'ya secde eder vaziyette döner.

Hasan Basri Çantay

Onlar Allahın yaratdığı her hangi bir şey'e (dikkatle) bakmadılar mı ki onların gölgeleri bile zelil zelil Allaha secdekar olarak durmadan sağa sola dönüyor.

İbni Kesir

Allah'ın yarattığı şeylerin gölgelerinin sağa sola vurarak boyun eğip Allah'a secde ettiklerini görmüyorlar mı?

Mehmet Alagaş

(48-59) Allah’ın yarattığı şeyi görmüyorlar mı? Gölgesi sağa ve sola düşer vaziyette boyun eğerek, onlar Allah için secde ederler, göklerde ve yerde, yaratıklardan ve meleklerden her ne varsa, kibirlenmeden Allah için secde ederler, üstlerinde olan Allah’tan dolayı korkarlar ve ne yi emrediyorsa onu da yaparlar. Allah dedi ki “iki ilah edinmeyin” Muhakkak ki O tek ilahtır, sadece ve sadece benden korkun. (Rahip; korkan) semalarda ve arzda ne varsa onundur, daima din onun içindir, Allah dışında birinden mi sakınıyorsunuz? Sizde olan nimetler de Allah’tandır, sonra size zarar dokunduğunda yine ona yalvarırsınız, sonrasında sizden zararı kaldırdığında sizden bir fırka / bir bölüm onlara verdiğimizi yok saymak için / görmezden gelmek için rabbine ortak koşar / şirk koşar , geçinin / metalan ın ilerde bileceksiniz. Verdiğimiz rızıktan herhangi bir şey bilmeyen ilahlarına nasip / hisse ayırıyorlar Allah’a yemin olsun ki iftara ettikleri bu şeyden dolayı sorgulanacaklar, kızları Allah’a yaptılar, onu üstün tutarız, iştah ettikleri şey ise onlarınmış! Herhangi birisine bir kız çocuk müjdelendiğinde yüzü simsiyah kesilir ve öfkelidir , müjdelenen şeyin hissettirdiği kötülükten dolayı kavminden saklanır, hor ve hakir olarak onu elinde mi tutsun yahut toprağa mı gömsün? (Desse yedüssü gizlice gömmek) Dikkat edin ne kötü hüküm veriyorlar.

Rowwad Tercüme Merkezi

Allah’ın yarattığı şeylerin gölgelerinin zillet ve tevazu ile boyun eğerek durmadan sağa sola dönüp Allah’a secde ettiklerini görmüyorlar mı?

Süleyman Ateş

Allah'ın yarattığı şeylerin gölgelerinin dahi nasıl sağdan, soldan sürünüp Allah'a secde ederek döndüğünü görmediler mi? (Her şeyin gölgesi yerde uzanıp kısalarak hep Allah'a secde etmektedir).

Süleymaniye Vakfı

Allah'ın yarattığı şeylere bakıp hiç ibret almadılar mı? Onların gölgeleri, Allah'a secde ederek / boyun eğerek sağa ve sollara dönerler dipnot 1 . Onlar Allah'ın önünde eğilirler dipnot 2 .

Süleymaniye Vakfı — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Doğu tarafını solumuz alırsak Güneş doğunca gölgeler sağa doğru yatar ve arkasından sola yani doğuya doğru kaymaya başlar. Bu kayış, güneş batana kadar sürer. Bu sebeple sağ tekil, sol ise çoğul kullanılmıştır.
  2. metne dön, dipnot 2
    Ra'd 13/15, Furkan 25/45-46.

Süleymaniye Vakfı (Eski Baskı)

Bunlar, Allah'ın yarattığı herhangi bir şeyi görmediler mi gölgeleri sağdan ve sol taraflardan alçalmış bir biçimde dipnot 1 Allah'a secde ederek (boyun eğerek) döner.

Süleymaniye Vakfı (Eski Baskı) — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    وَهُمْ دَاخِرُون ifadesi üzerinde durmak gerekir. Burada gölge, Arapça kurallarına göre ‘akıllı erkek varlık' gibi gösterilmektedir. Diğer bir ifade ile kendisine bakıldığını anlayan, bakana göre görünen bir varlık olarak ifade ediliyor. Işık ve gölgenin bu özelliği ancak Allah'ın indirdiği ve yarattığı ayetleri birlikte okuyacak bilim insanları tarafından açıklanabilir.

Şaban Britch

Allah’ın yarattığı şeylerin gölgelerinin boyun eğip, Allah için secde ederek sağa ve sola eğiliverdiklerini görmediler mi?

Şaban Piriş

Allah'ın yarattığı şeyleri görmüyorlar mı? Boyun eğip, Allah'a secde ederek gölgeleri sağa sola eğilir.

Yaşar Nuri Öztürk

Bakıp görmediler mi, Allah'ın yarattığı şeylerin gölgeleri bile, sağ ve sollarından boyunları bükük bir halde, Allah için secdelere kapanarak dönüyor.

İngilizce çeviriler

(27)

Abdel Khalek Himmat

Did they -the infidels- not see into Allah's cosmic sign of the shadow, and how everything that He has created casts its shadow -or image- upon a surface by intercepting the direct rays of the great luminary and other luminaries, and how do objects turn their shadows right and left according to the relative position of the source of light, and how such shadows are governed by cosmic laws in comely prostration to Allah incensed by humiliation!

Abdul Haleem

Do the [disbelievers] not observe the things that God has created, casting their shadows right and left, submitting themselves to God obediently?

Abdullah Yusuf Ali

Do they not look at Allah's creation, (even) among (inanimate) things,- How their (very) shadows turn round, from the right and the left, prostrating themselves to Allah, and that in the humblest manner?

Abul A'la Maududi

Do the people not see how the objects Allah has created cast their shadows right and left, prostrating themselves in utter submission to Allah? dipnot 1

Abul A'la Maududi — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    The argument is this: The fact that everything a man, an animal, a tree or a mountain casts its shadow, is a clear proof of its material nature, and everything which is made of matter, is a creation of Allah and is subject to a universal law. In this case the law is that every material thing casts its shadow, which is symbolical of its servitude, and it cannot have any share whatsoever in Godhead.

Aisha Bewley

Do they not see the things Allah has created, casting their shadows to the right and to the left, prostrating themselves before Allah in complete humility?

Al-Hilali & Khan

Have they not observed things that Allâh has created: (how) their shadows incline to the right and to the left, making prostration unto Allâh, and they are lowly?

Ali Quli Qarai

Have they not regarded that whatever thing Allah has created casts its shadow to the right and to the left, prostrating to Allah in utter humility?

Amatul Rahman Omar

Have they not considered that the shadow of everything which Allâh has created shift from the right and from the left, prostrating themselves to Allâh (in obedience to His laws) in humble supplication?

Arthur John Arberry

Have they not regarded all things that God has created casting their shadows to the right and to the left, bowing themselves before God in all lowliness?

Bijan Moeinian

Do theses disbelievers ever look at what God has created? Do they not see that the shadow of everything willingly submits itself to the will of God?

E. Henry Palmer

Do they not regard whatever thing God has created; its shadow falls on the right or the left, adoring God and shrinking up?

Edip-Layth

Did they not see that what God has created, its shadow inclines to the right and the left prostrating to God, willingly?

George Sale

Do they not consider the things which God hath created; whose shadows are cast on the right hand and on the left, worshipping God, and become contracted?

Hamid S. Aziz

Do they not look at Allah's creations, even among (inanimate things) - how their shadows turn to the right or the left, in prostration (obeisance or submission) to Allah and they are humble (or shrinking)?

Mahmoud Ghali

And have they not regarded whatever thing (s) Allah created always conceding their shades to the right and left (sides), constantly prostrating themselves to Allah, (while) they are (utterly) abject.

Marmaduke Pickthall

Have they not observed all things that Allah hath created, how their shadows incline to the right and to the left, making prostration unto Allah, and they are lowly?

Mohamed Ahmed - Samira

Do they not see the shadows of all things God has created incline to the right and the left, bowing in obeisance to God?

Muhammad Asad

HAVE, THEN, they [who deny the truth] never considered any of the things that God has created _ (how] their shadows turn right and left, prostrating themselves before God and utterly submissive [to His will]?

Mustafa Khattab

Have they not considered how the shadows of everything Allah has created incline to the right and the left ˹as the sun moves˺, totally submitting to Allah in all humility?

Progressive Muslims

Did they not see that anything God creates, its shadow inclines to the right and the left submitting to God, willingly

Rashad Khalifa

Have they not seen all the things created by GOD? Their shadows surround them right and left, in total submission to GOD, and willingly.

Sahih International

Have they not considered what things Allah has created? Their shadows incline to the right and to the left, prostrating to Allah, while they are humble.

Sam Gerrans

Have they not seen what things God has created turning their shadows to the right and the left in submission to God, in all humility?

Shabbir Ahmed

Have they not observed the things that Allah has created? Their shadows incline to the right and to the left; that is their utter submission to Allah, in all humility. (Even the shadows can show you that the entire Cosmos, with its celestial bodies, is submitting to His Laws).

Syed Vickar Ahamed

Do they not look at Allah’s creation, among (all) things— How (even) their shadows turn round, from the right and the left, prostrating themselves to Allah, and that (they do) in the humblest manner?

Taqi Usmani

Have they not observed the things Allah has created, their shadows inclining from the right and the left prostrating themselves before Allah, while they are humble?

The Monotheist Group

Have they not seen that what God has created of a thing, its shadow inclines to the right and the left in prostration to God; and they are humbled!

Notlar ve kaynaklar

  1. Kaynaklı bilgi — Nahl suresi, 48. ayet kıraati — Mishary Rashid Alafasy. EveryAyah — ayet ayet kıraat arşivi · Kayıtlar kârîlere aittir; arşiv ücretsiz dağıtım için yayımlanır. İzin proje sahibi tarafından yürütülür (karar 2026-09-06).
    ↩
  2. Bağlam metinleri Diyanet İşleri mealindendir; bu ayetin bütün mealleri aşağıdadır. Birleşik numaralar (Diyanet İşleri bu ayetleri tek metin olarak veriyor) aralık olarak yazılır. ↩
  3. Konu başlıkları platform derlemesidir; bir tefsirden alınmamıştır. ↩
  4. Tefsir ayetin kendisi değil, ona getirilmiş bir YORUMDUR; her eser kendi geleneğinden konuşur ve aralarında fark olabilir. Yukarıdaki 2 eser tek doğru olarak değil, kaynağıyla birlikte verilir (plan §12.9). ↩
  5. QuranEnc.com · sürüm 1.0.0 · anahtar turkish_saadi. Rowwad Tercüme Merkezi gözetiminde Türkçeye çevrildi. Selefî geleneğe ait bir tefsirdir; tek başına değil, kaynak etiketiyle ve başka tefsirlerle birlikte gösterilmelidir (plan §12.9).
    Kaynaklı bilgi — Nahl suresi, 48. ayet tefsiri — Tefsîru's-Sa'dî. QuranEnc — Kral Fahd Kur'an-ı Kerim Basım Kompleksi · quranenc.com — yeniden yayin izinli; degistirilmeden, kaynak ve surum belirtilerek
    ↩
  6. Kur'an bütünlüğünü gözeten kısa/özet tefsir; bir kurul eseridir, tek müellifi yoktur. QUL kaynak 258 üzerinden alındı (indirme oturum açmayı gerektirir).
    Kaynaklı bilgi — Nahl suresi, 48. ayet tefsiri — el-Muhtasar. QUL — Quranic Universal Library (Tarteel) · Yeniden yayın izinli — izin proje sahibi tarafından alındı (2026-09-06)
    ↩
  7. Her bağın gerekçesi yanında yazar. Bunlar yorum değil, ortak kıssa / olay / kök / kavram sayımıdır. Meal parçaları Diyanet İşleri mealindendir. ↩
  8. Görüntüler kullanım kısıtlı olduğu için burada gösterilmez, kaynağa bağlanır. Kaynak: Corpus Coranicum (BBAW), CC BY-SA 4.0. ↩
  9. Mealler arasındaki fark yorum farkıdır; hiçbiri tek doğru olarak sunulmaz. ↩